بخش کشاورزی با چالش های متعددی در زمینه تامین ماشین آلات و تجهیزات روبرو است. قیمت بالای ادوات کشاورزی و محدودیت نقدینگی کشاورزان، روند توسعه و مدرن سازی این بخش را کند کرده است. در این میان، لیزینگ کشاورزی به عنوان راهکاری کارآمد برای تجهیز مزارع و واحدهای تولیدی معرفی شده است. این روش تامین مالی، امکان دسترسی به ماشین آلات پیشرفته را برای کشاورزان و تولیدکنندگان بخش کشاورزی آسان می کند.
لیزینگ کشاورزی قراردادی است میان مالک تجهیزات و شخصی که از این ابزار بهره می برد. این توافقنامه با شروط معلوم در بازه زمانی مشخص و در قبال وجهی معلوم تنظیم می شود. این توافق یک قولنامه مکتوبی است که دارای قسمت های متنوعی است و شروط اجرای عملیات لیزینگ نظیر مدت زمان قرارداد، وجه و سررسید پرداخت اقساط لوازم و تجهیزات اجاره شده، ویژگی های لوازم مورد اجاره و در پایان شروط و تاریخ پایان قرارداد خریدار را توضیح می دهد.
در حال حاضر این توافقنامه راهکاری مطلوب جهت برطرف نمودن مسائل مالی شرکت های متنوع در سراسر جهان می باشد. درخواست روزافزون جهت لیزینگ سبب ایجاد صنعتی با درآمد سالانه بیشتر از ۵۰۰ میلیارد دلار شده است. وارد شدن صنعت لیزینگ کشاورزی به بازار، سالانه حداکثر رشد اقتصادی را به همراه دارد. به گونه ای که در بعضی اقتصاد های گسترش یافته، میزان آن حداکثر ۴۰٪ کل سرمایه گذاری است.
لیزینگ کشاورزی چیست و چگونه می توان از آن استفاده کرد؟
لیزینگ کشاورزی نوعی خدمت تخصصی در حوزه تامین مالی است که شرکت های معتبر لیزینگ به کشاورزان و فعالان بخش کشاورزی ارائه می دهند. در این روش، متقاضی می تواند بدون پرداخت کل مبلغ، تجهیزات مورد نیاز خود را دریافت کند و هزینه آن را در طول دوره استفاده به صورت اقساط پرداخت نماید.
شرکت لیزینگ پس از بررسی شرایط متقاضی و تایید اعتبار، تجهیزات را خریداری کرده و طی قرارداد مشخص در اختیار کشاورز قرار می دهد. این سیستم تامین مالی به کشاورزان اجازه می دهد تا با پرداخت درصد کمی از قیمت تجهیزات به عنوان پیش پرداخت، از ماشین آلات و ادوات کشاورزی استفاده کنند.
مدت زمان بازپرداخت اقساط معمولا بین 12 تا 36 ماه است و نرخ سود تسهیلات لیزینگ کشاورزی نسبت به سایر روش های تامین مالی مناسب تر است. شرکت های لیزینگ علاوه بر تامین مالی، خدمات پشتیبانی و گارانتی نیز به مشتریان ارائه می کنند.
مزایای لیزینگ کشاورزی برای کشاورزان و تولیدکنندگان
استفاده از خدمات لیزینگ کشاورزی منافع متعددی برای فعالان این بخش دارد. کشاورزان می توانند بدون نیاز به سرمایه اولیه زیاد، تجهیزات مدرن خریداری کنند و از مزایای مکانیزاسیون بهره مند شوند. همچنین پرداخت تدریجی هزینه ها باعث می شود فشار مالی کمتری به کشاورز وارد شود و او بتواند نقدینگی خود را صرف سایر هزینه های تولید کند.
لیزینگ کشاورزی به افزایش بهره وری در مزارع کمک می کند. استفاده از ماشین آلات جدید باعث کاهش ضایعات محصول، صرفه جویی در مصرف نهاده ها و بهبود کیفیت تولیدات می شود. علاوه بر این، خدمات پشتیبانی و گارانتی که شرکت های لیزینگ ارائه می دهند، هزینه های نگهداری و تعمیرات را کاهش می دهد و طول عمر مفید تجهیزات را افزایش می دهد.
مراحل دریافت لیزینگ کشاورزی
برای استفاده از تسهیلات لیزینگ کشاورزی، متقاضیان باید مراحل مشخصی را طی کنند. در ابتدا باید مدارک هویتی، سند مالکیت یا اجاره زمین کشاورزی و مجوزهای لازم را به شرکت لیزینگ ارائه دهند. کارشناسان شرکت پس از بررسی مدارک و ارزیابی توان مالی متقاضی، شرایط دریافت تسهیلات را اعلام می کنند.
در این مرحله میزان پیش پرداخت، تعداد و مبلغ اقساط مشخص می شود. پس از توافق بر سر شرایط قرارداد، متقاضی می تواند تجهیزات مورد نظر خود را از نمایندگی های مجاز انتخاب کند. شرکت لیزینگ پس از خرید تجهیزات، آنها را طی صورتجلسه ای به کشاورز تحویل می دهد.
در طول دوره قرارداد، مالکیت حقوقی تجهیزات متعلق به شرکت لیزینگ است اما کشاورز حق استفاده کامل از آنها را دارد. پس از پرداخت آخرین قسط، مالکیت تجهیزات به کشاورز منتقل می شود.
انواع متنوع روش های لیزینگ کشاورزی
به علت توسعه دامنه صنعت لیزینگ کشاورزی در دنیا و ابداعات و ترفند های عملیاتی متنوع، این صنعت در حیطه های گوناگونی کارایی پیدا کرده است. در مجموع عملیات لیزینگ به دو نمونه تقسیم بندی می شود که عبارتند از:
لیزینگ عملیاتی
یکی از انواع روش های لیزینگ کشاورزی، لیزینگ عملیاتی می باشد. در این نوع ابزار و ماشین آلات به وسیله اجاره کننده فقط به جهت بکارگیری آنها اجاره داده می شود. بی آنکه قصد کسب مالکیت این ابزار در میان باشد.
در این روش بازه زمانی توافق شده کمتر از عمر مفید این ابزار است. این احتمال وجود دارد که ابزار و ماشین آلات نامبرده شده یک بار یا بیشتر به لیزرکنندگان متفاوت اجاره داده شوند. این قولنامه می تواند به وسیله لیز کننده پایان یابد به شرط اینکه بازه زمانی آن در قولنامه مشخص شده باشد. در این روش قیمت خالص کنونی کل اجاره بها از ارزش کنونی ابزار و تجهیزات پایین تر است.
اجاره دهنده از پیش نرخ پایه فروش یا اجاره مجدد محصول را با ملاحظه به مقدار پوسیدگی فنی ماشین آلات در اتمام دوره برآورد می کند و اجاره بها را مطابق آن مشخص می کند. این روش همواره در بازار هایی استفاده می شود که در آنها پروسه گسترش کامل شده و اجاره دهنده ها در حیطه خرید و فروش گروه ویژه ای از ماشین آلات تخصص و مهارت پیدا کرده اند.
لیزینگ مالی
از دیگر انواع روش های لیزینگ کشاورزی، لیزینگ مالی را می توان نام برد. به این نوع لیزینگ، لیزینگ سرمایه هم می گویند. به لیز کننده حق بکارگیری از ماشین آلات را می دهد و در تاریخ انقضاء توافقنامه، لقب مالکیت ماشین آلات را با نرخی نمادین و از قبل مشخص شده به لیز کننده انتقال می دهد. بازه زمانی توافق نامه در این روش شامل قسمت اعظم دوام ماشین الات می شود و توافق نامه ها به جهت ماهیتی، فسخ شدنی نیستند. به بیان دیگر حتی چنانچه لیز کننده خواهان بکارگیری ماشین آلات در طی زمان مورد توافق هم نباشد بایستی اجاره از قبل مشخص شده آن را پرداخت نماید.
در این روش لیز کننده، مدل و دیگر مشخصه های ماشین الات را مشخص می کند و با توزیع کننده بر سر نرخ، مدت زمان پرداخت و شروط تحویل به گفتگو می پردازند.
در اجرای این روش هزینه های بکارگیری لوازم و ماشین آلات نظیر نگهداری، سرویس، تعمیر و بیمه به وسیله لیز کننده پرداخت می شود. این شیوه، در ارزش کنونی خالص، کل اجاره بهای پرداختی بیشتر از نرخ ماشین آلات است. این نوع عملیات شامل زیر مجموعه های متنوعی چون اجاره اعتباری کمک فروش، اجاره اعتباری ۳ جانبه، لیزینگ خرید و اجاره مجدد و شیوه لیزینگ برون مرزی می باشد.
قوانین لیزینگ کشاورزی
ماموریت موسسه های معتبر لیزینگ کشاورزی در حیطه های مختلفی مطابق ضوابط و قوانین اجرایی معتبر فعالیت می کنند که شامل موارد زیر می باشد:
- خرید اقسام ابزار و ماشین آلات واحد های کشاورزی
- مبارزه با خشکسالی
- گسترش زنجیره ارزش محصولات استراتژیک فراوری کالاهای کشاورزی
- نگهداری محصولات کشاورزی
- ارائه زئولیت کشاورزی، زئولیت در دام و طیور، زئولیت در آبزیان، زئولیت در ساختمان
- مقابله با خشکسالی
- حفظ زیستگاه
- کم کردن زائدات انبار
- دستگاه های مدرن و سازگار با حفظ منابع آبی کشور در حیطه آبرسانی
- ساخت انرژی تجدیدپذیر
- ماشین آلات سبک و سنگین مورد نظر قسمت های مختلف بخش کشاورزی
ماموریت موسسه های معتبر لیزینگ کشاورزی در موارد گفته شده، نشان دادن راهکار ها و انتخاب های مشتری محور با کمترین هزینه مبادله در جواب به نیاز ها و کمبود های فعالان واحد کشاورزی و به همراه آن سایر واحد های اقتصادی به واسطه بهره وری از آخرین داده های دانشی در حیطه تامین مالی، مدل های نوین مشاغل و… مبنی بر تسلط شرکتی در قالب آیین نامه های مشخص شده صورت می گیرند.
انواع موجران لیزینگ کشاورزی
موجران لیزینگ کشاورزی دارای انواع متنوعی به شرح زیر می باشند:
موجران مستقل
این واحد دارای موسساتی است که ماشین الات را از تولیدکنندگان متمایزی تهیه می کنند و آنها را در دسترس اجاره کنندگان یا مصرف کنندگان نهایی قرار می دهند. شرکت های مالی چون بانک ها و موسسات بیمه در این گروه می باشند.
موجران وابسته (کمک کنندگان به فروش)
این موسسات به منزله موسسات تابع لیزینگ، به وسیله تولید کنندگان ایجاد می شوند تا به آنها در مسئله تامین مالی و فروش تجهیزات تولید یاری رسانند.
افزایش تولید و سودآوری با لیزینگ کشاورزی
استفاده از ماشین آلات مدرن از طریق لیزینگ کشاورزی تاثیر مستقیمی بر افزایش تولید و درآمد کشاورزان دارد. دستگاه های پیشرفته کشاورزی دقت عملیات زراعی را بالا می برند و زمان انجام کارها را کوتاه می کنند. کشاورزانی که از این تجهیزات استفاده می کنند، می توانند سطح زیر کشت خود را گسترش دهند و محصولات با کیفیت تری تولید کنند.
آمارها نشان می دهد مزارعی که به ماشین آلات مدرن مجهز شده اند، تا 40 درصد افزایش عملکرد داشته اند. در بخش دامداری و صنایع وابسته نیز لیزینگ کشاورزی نقش مهمی در بهبود تولید دارد. تجهیزات خودکار شیردوشی، سیستم های تغذیه دام و دستگاه های فرآوری محصولات دامی باعث افزایش راندمان تولید می شوند.
دامدارانی که از طریق لیزینگ این تجهیزات را تهیه کرده اند، توانسته اند هزینه های نیروی انسانی را کاهش دهند و محصولات خود را با استانداردهای بهداشتی بالاتری تولید کنند. همچنین مدیریت گله و کنترل بیماری ها با استفاده از تجهیزات مدرن آسان تر شده است.
نقش لیزینگ در توسعه مکانیزاسیون کشاورزی
توسعه مکانیزاسیون یکی از مهمترین راه های افزایش بهره وری در کشاورزی است. لیزینگ کشاورزی با تسهیل دسترسی به ماشین آلات، سرعت مکانیزه شدن مزارع را افزایش می دهد. کشاورزانی که پیش از این به دلیل محدودیت های مالی نمی توانستند تجهیزات مدرن خریداری کنند، اکنون می توانند با استفاده از این روش تامین مالی، مزارع خود را مکانیزه کنند.
نتیجه این روند، کاهش وابستگی به نیروی کار فصلی و افزایش دقت در عملیات کشاورزی است. آمار نشان می دهد در مناطقی که شرکت های لیزینگ کشاورزی فعال هستند، ضریب مکانیزاسیون به طور چشمگیری افزایش یافته است.
کشاورزان این مناطق توانسته اند با استفاده از تراکتورهای پیشرفته، کمباین های مدرن و سایر ماشین آلات تخصصی، سطح زیر کشت خود را گسترش دهند. همچنین استفاده از سیستم های آبیاری تحت فشار و تجهیزات دقیق کاشت که از طریق لیزینگ تامین شده اند، به مدیریت بهتر منابع آب و خاک کمک کرده است.
مقایسه لیزینگ کشاورزی با سایر روش های تأمین مالی
مقایسه لیزینگ کشاورزی با وام های بانکی و سایر روش های تامین مالی نشان می دهد این روش مزیت های منحصردی دارد. در وام های بانکی، کشاورز باید وثیقه های سنگین ارائه کند و مراحل اداری پیچیده ای را طی کند. اما در لیزینگ کشاورزی، خود تجهیزات به عنوان وثیقه محسوب می شوند و روند دریافت تسهیلات ساده تر است.
همچنین نرخ سود لیزینگ معمولا کمتر از وام های بانکی است و دوره بازپرداخت آن با شرایط تولید و درآمد کشاورز هماهنگ می شود. تجربه کشاورزانی که از لیزینگ استفاده کرده اند نشان می دهد این روش با ارائه خدمات پشتیبانی، آموزش و مشاوره فنی، از سایر روش های تامین مالی متمایز می شود.
شرکت های لیزینگ با توجه به تخصص خود در حوزه تجهیزات کشاورزی، می توانند کشاورزان را در انتخاب مناسب ترین دستگاه ها راهنمایی کنند. این مزیت در وام های بانکی وجود ندارد و کشاورز باید شخصا همه مراحل خرید و راه اندازی تجهیزات را انجام دهد.
چالش ها و فرصت های پیش روی لیزینگ کشاورزی در ایران
صنعت لیزینگ کشاورزی در ایران با چالش های متعددی روبرو است. نوسانات قیمت ارز و تجهیزات کشاورزی باعث می شود شرکت های لیزینگ نتوانند برنامه ریزی بلندمدت داشته باشند. همچنین محدودیت منابع مالی و نبود زیرساخت های قانونی مناسب، گسترش این صنعت را کند کرده است. مشکلات مربوط به بیمه تجهیزات کشاورزی و ریسک بالای این بخش نیز از دیگر چالش های موجود است.
با این حال، فرصت های خوبی برای توسعه لیزینگ کشاورزی در کشور وجود دارد. افزایش تقاضا برای مکانیزاسیون، سیاست های حمایتی دولت از بخش کشاورزی و ضرورت افزایش بهره وری در تولید محصولات کشاورزی، زمینه مناسبی برای رشد این صنعت هستند. علاوه بر این، توسعه صادرات محصولات کشاورزی نیاز به تجهیزات مدرن را افزایش داده و این موضوع می تواند به رونق لیزینگ کشاورزی کمک کند.
کلام آخر
لیزینگ کشاورزی روشی کارآمد برای تجهیز و نوسازی بخش کشاورزی است. این سیستم تامین مالی با ارائه شرایط مناسب به کشاورزان، نقش مهمی در توسعه مکانیزاسیون و افزایش بهره وری دارد. شرکت های لیزینگ با ترکیب خدمات مالی و پشتیبانی فنی، راه حلی جامع برای تامین ماشین آلات کشاورزی ارائه می دهند.
آینده لیزینگ کشاورزی در ایران به عوامل مختلفی بستگی دارد. رفع موانع قانونی، تقویت زیرساخت های مالی و حمایت های دولتی می تواند به توسعه این صنعت کمک کند. با توجه به نیاز روزافزون بخش کشاورزی به مکانیزاسیون، انتظار می رود نقش لیزینگ در تامین تجهیزات کشاورزی پررنگ تر شود و این روش به یکی از اصلی ترین راه های تجهیز مزارع و واحدهای تولیدی تبدیل شود.
فتح البرز
سوالات متداول
لیزینگ کشاورزی چیست؟
قراردادی است که به کشاورزان امکان میدهد تا از تجهیزات و ماشینآلات کشاورزی بدون نیاز به خرید نقدی استفاده کنند.
مزایای لیزینگ کشاورزی برای کشاورزان چیست؟
مزایای آن شامل کاهش هزینههای اولیه، دسترسی به تجهیزات پیشرفته، و امکان برنامهریزی مالی بهتر است.
